Het doel van dit project is om de juridische en ethische verplichtingen van de EU ten aanzien van het verstrekken van toegang tot geneesmiddelen in ontwikkelingslanden te onderzoeken. Daarnaast wordt beoogd om de daadwerkelijke gevolgen van het EU-geneesmiddelenbeleid voor de wereldwijde toegang van patiënten tot medicatie in kaart te brengen.

Onbeschikbare en onbetaalbare geneesmiddelen (zoals vaccins en behandelingen) vormen een steeds grotere bedreiging voor gezondheidssystemen en voor politieke en economische stabiliteit. Deze problemen vinden hun oorsprong in het huidige model van geneesmiddelenonderzoek en -ontwikkeling (R&D), een terrein waarin de Europese Unie (EU) aanzienlijke macht heeft opgebouwd — en daarmee het potentieel om wereldwijde toegang tot geneesmiddelen vorm te geven.

De EU reguleert geneesmiddelen op de interne Europese markt via wetgeving, beleid en instellingen (zoals het Europees Geneesmiddelenbureau). Toch oefent dit interne optreden ook normatieve macht uit buiten de EU, in lage- en middeninkomenslanden (LMIC's). Deze en andere mogelijke mondiale 'neveneffecten' van de interne regelgeving van de EU zouden een belangrijke sleutel kunnen zijn tot het verbeteren van de toegang tot geneesmiddelen voor infectieziekten, niet-overdraagbare aandoeningen en zeldzame/weesziekten in LMIC’s — en met name in de zuidelijke buurlanden van de EU (het Midden-Oosten en Noord-Afrika), waar de toegang tot medicijnen ernstig tekortschiet.

Kennis over deze externe effecten van EU-beleid ontbreekt, waardoor ze ook niet worden meegenomen in de totstandkoming van EU-wetgeving en -beleid. Sinds de uitbraak van COVID-19 breidt de EU haar invloed op farmaceutische ontwikkeling verder uit, wat het blootleggen van de verantwoordelijkheden en effecten van de EU op dit gebied urgenter maakt dan ooit.

Dit project beoogt de juridische en ethische verantwoordelijkheden van de EU ten aanzien van toegang tot geneesmiddelen in ontwikkelingslanden te ontrafelen, en het daadwerkelijke effect van het EU-geneesmiddelenbeleid op wereldwijde beschikbaarheid van geneesmiddelen voor patiënten te begrijpen. Het project bestaat uit twee onderling verbonden onderdelen: een wereldwijd onderzoek dat voornamelijk wordt ondersteund door een NWO Veni-beurs, en een studie gericht op het Midden-Oosten en Noord-Afrika (de zogeheten zuidelijke buurlanden van de EU), ondersteund door een NWO Hestia-beurs.

Onderzoekers: